Monday, November 15, 2010

ንባበ-ግእዝ (የግእዝ ንባብ)

በግእዝ የተለያዩ ንባባት አሉ። እነዚህን ለይቶ ለማወቅ እና ጥሩ አንባቢ ለመኾን ወሳኙ መንገድ ከመምህራኑ እግር ሥር ቊጭ ብሎ ደረጃ በደረጃ በድምፅ መማር ነው። ነገር ግን በድምፅ ለመማር ዕድሉ ለሌለው በጽሑፍ ምልክቶችን በመጠቀም ማለማመድ ይቻል እንደኾነ ለመሞከር ያኽል የተዘጋጁ ጥቂት መልመጃዎችን እናቀርባለን። በቅድሚያ ግን ንባባቱን በምሳሌ ጭምር እንወቃቸው።

ንባብ፦
  1. ተነሽ = ባብዛኛው የቃሉን ቅድመ-መድረሻ ቀለም ይዞ ተኵሶ (እንደ ቁጣ ቢጤ) ማንበብ ነው
  2. ወዳቂ = የቃሉን መድረሻ ቀለም ይዞ አልዝዞ (እንደማላዘን ቢጤ) ማንበብ ነው
  3. ተጣይ = ኹሉንም ቀለማት እኩል ማንበብ ነው
  4. ተናባቢ = ኹለት ወይም ከዚያ በላይ ቃላትን እንዳንድ ቃል ባንድ ትንፋሽ ማንበብ ነው
  5. ሰያፍ = እንደተነሽ ነው ("ቅድመ-መድረሻ" የሚለው ቀርቶ)
  6. ማጥበቅ = ቀለሙን አጥብቆ ማንበብ
  7. ማላላት = አላልቶ ማንበብ
  8. አጎበር = ተነሽ፣ ሰያፍ፣ ተጣይ ንባባትን እንደ ሂ፣ ኒ፣ ሰ፣ ኬ ፣ አ ያሉ ሲከተሏቸው አጎበር ይባላል
ምሳሌ፦
  1. ተነሽ፦ ረ፣ ቀለ፣ ባከ፣ አእረ፣
  2. ወዳቂ፦ ፣ ቀዲ፣ ብእ፣ ደብተ፣ ጽ፣ ከበ
  3. ተጣይ፦ ማርያም፣ ትምህርት፣ መምህር፣
  4. ሰያፍ፦ ገብኤል፣ ኢሳያስ፣ ጳሎስ፣ ጥሮስ
  5. ተናባቢ፦ ቤተ-ክርስቲያን፣ ሥርዐተ-ቤተ-ክርስቲያን፣ ዕበየ-ክብረ-ስብሐት
  6. የሚጠብቅ፦ ሰሐ (ፍቺው "አመሰገነ" ሲኾን "ብ" ይጠብቃል፤ ይነሣማል)
  7. የሚላላ፦ ብሐ (ፍችው "ሠባ፣ ወፈረ" ሲኾን ደግሞ "ብ" ይላላል፤ ""ይነሣል)
  8. አጎበር፦ አነ፣ አብርሃም (እንደ ወዳቂ)፤ ቀዲሰ፣ ይእሰ (እንደ ተነሽ)
እነዚህን ንባባት ጠንቅቆ ማወቅ ማናቸውንም በግእዝ የተደረሱ ጽሑፎች በትክክል ለመረዳት አስፈላጊ ከመኾኑ ጋር፤ በቅኔ ቤት እና በዜማ ቤት እንዲኹም በትርጓሜ መጻሕፍት ጉባኤ ለሚቀጥለውም ትምርት መሠረት ነው። ስለኾነም "ሀ" ተብሎ በ"ቊጥር" የሚጀመረውይህ መሠረታዊ የንባብ ትምህርት እስከ"ድጋም" የሚደርሰው የሚከተሉትን ሦስት ደረጃዎች አልፎ ነው፦
  1. ግእዝ
  2. ወርድ
  3. ዐቢይ (ቊም)
ስለንባብ ስልቶች ሊቁ ደስታ ተክለ-ወልድ በምሳሌ አጣጥመው የገለጹትን "ዋዜማ" በሚባለው ገጽ መመልከት ይቻላል፦

http://gzamargna.net/html/fidelawariya.html

የሊህንም ጣዕም ለማቅመስ ያኽል የድምፅ ቅጂ አዘጋጅተን እዚሁ አያ
ዘን ለማቅረብ እንሞክራለን።

2 comments:

  1. actualyy it is a very progressive and revolutionary movement ,in my opinion ,taking in consideration that there different type of people with different background ,it is better to prepare different levels of teaching system .for example you can put some audio with the words for those who dont have the experience of reading before(with some brief of nibab :-tenesh ,tetay,...,types of nibab like wurd ,geez,..) ,then for those who have the reading exprience you can prepare some grammatical things(like fichi,muya,..& phylosophical teachings like "kine",),and for those who have this knowledge you can still develope some advanced sytem like "tirguameyat",advanced kine exercises(yekine mengedoch) with gramatical properties (sewasiwawi muya) ,so that everybody can get what he wants at whatever status he is.here what i want to say generally is ,you can make it a geez learning blog by which everybody at any status can get whatever he desired to get.
    senay gize ,Egziabher yikun mile kuline eske nitrekibekimu.

    ReplyDelete