Thursday, April 5, 2012

ሆሲአ-ና፣ አድኅንሶ፣ አድነነ፦ አኹን፣ አኹን፣


“ሆሳዕና” የሚለው ጽራሕ/ጸሎት (ጩኸት/ጸሎት) ሥርወ-ቃሉ ዕብራይስጥ ሲኾን አቻ የሚኾነው ባሕርያዊ የግእዝ ቃል “አድነነአ”፣ “አድኅንሶ” ነው።
ይኸውም “አድን! አኹን አድን! አቤቱ አድን! አድና! አድነነ!” ማለት ነው። በመዝሙረ-ዳዊት 117 (118)፡25 አና ያህዌህ ሆሺዓ-ና!" = “ኦ እግዚኦ አድኅንሶ” (አቤቱ አድነና! አድነን አቤቱ! አድነነ! = Ah now, O LORD, save me/us!) ይላል። ይኽንን ጥቅስ ባንድ ያማርኛ አብነት “አቤቱ ባክኽ አኹን አድን” ብለው ፈተውት አንብቤኣለኹ። ማለፊያ ነው። ትክክለኛ ስሜቱ የሚገኘው ግን ሊቃውንት ሲናገሩት በመስማት ነው። በቃል ብቻ ሳይኾን ባቀዋወል፣ በነገር ብቻ ሳይኾን ባነጋገር፣ በንባብ ብቻ ሳይኾን ባነባበብ ልዩ የትርጕም ስሜት እንደሚተላለፍ፤ ጉባኤ ቤት የዋለ ያውቀዋል። 

ዃላ ግን “ሆሳእና” መሠረቱን ሳይለቅ እንደረቂቅ ስም ተወስዶ “መድኀኒትነት፣ መድኀኒት መኾን፣ መድኀኒት መባል፥ መድኀኒት” ተብሎ ተፍትቷል። በወንጌል “ሆሳዕና ለወልደ-ዳዊት” ሲል “ለዳዊት ልጅ ለክርስቶስ፦ መድኀኒትነት፣ መድኀኒት መኾን፣ መድኀኒት መባል ይገባል።” ማለቱ ነው። "ሆሳዕና በአርያም" ማለትም "በአርያም/በሰማይ ያለ መድኒት" ማለት ነው።

ከዚህም በቀር ለበዓሉ ዕለት ቅሉ ስም ኾኗል። ለምሳሌ በዶሮዎች ዘፈን ሆሳዕና የሚወክለው የበዓሉን ዕለት ነው፦ “በሆሳዕና ተሰበሰብና፤ በሳምንቱ አለብነ ሞቱ!” (ዶሮች ሲዘፍኑ ደግሞ የት አያችዃቸው የሚለን ቢኖር መልሳችን፦ "ዘሰ አጥረየ ዳፈ የአምር ምሳሌ" (መምህርን ገንዘብ ያደረገ ሰው ምሳሌ መስለው የነገሩትን ያውቃል) የሚለው የጠቢቡ ቃል ነው።)

ከዕለቱም ዐልፎ በሆሳዕና ለሚያዘው ሰሌን፣ የሰሌን ቅጠል፣ ቈጽለ-ዘይት፣ ባርሰነት፣ ኲሓ ለመሰለው ኹሉ መጠሪያ ኾኗል።

ወደመሠረታዊ ትርጕሙ እንመለስና፦

እስኪ ባካችኹ እኛም ዛሬ በምር “አቤቱ አድና!” እንበለው፤ እሱም ከምር ያድነና! ረ ያድነን! ያድነን እንጂ!

መቼ?

አኹን ነዋ። አኹን! አኹን!...

በዓሉን በዓለ ፍሥሓ ወሰላም ያድርግልን!


No comments:

Post a Comment